Wioski tematyczne PDF Drukuj Email

Wioski tematyczne – kompleksowy projekt mający na celu ożywienie gospodarki wiejskiej, poprzez integrację lokalnej społeczności wokół zagadnień związanych z jakimś produktem, usługą, lub kulturą danego regionu. Miejscowości, których rozwój podporządkowany jest jakiemuś konkretnemu pomysłowi, stanowiący swoisty produkt turystyczny, wokół którego tworzone są sposoby na alternatywne dochody mieszkańców.

 

Wacław Idziak*,  Wieś tematyczna
Warszawa 2005
Wieś tematyczna to jedna z  metod  ożywiania gospodarki wsi. Jej zaletą jest to, że nie wymaga dużych pieniędzy, przynajmniej na początku, i angażuje wielu mieszkańców. Można ją stosować w większości wsi, nawet tam gdzie "nie ma nic ciekawego". Tworzenie wsi tematycznej to sposób na wypłyniecie na szersze wody, na znajdowanie nowych sposobów zarabiania w warunkach gospodarki opartej na wiedzy i globalizacji. Wadą tego rozwiązania jest to, że zbyt daleko odbiega od przyzwyczajeń. Stąd, nie pieniądze a bariery związane z myśleniem są główną przeszkodą w jego wprowadzaniu. Tworzenie wsi tematycznej dotyczy całej wsi, pobudza aktywność jej mieszkańców i daje nadzieję na poprawę losu. Z drugiej jednak strony zaburza istniejące układy, naraża na śmieszność, budzi lęki i obawy – Co będzie jak się nie uda, co powiedzą sąsiedzi?


Wieś tematyczna jest wsią, która ma własny, jedyny w swoim rodzaju, pomysł na rozwój. Wokół niego tworzone są sposoby na zarabianie. Pomysł ten jest jednak trochę innej natury niż do tej pory stosowane. Nie chodzi tu o nowy rodzaj upraw polowych, ogrodnictwo, czy hodowlę, nie chodzi też o patent na produkcję. To dalej jest oczywiście ważne, jednak we wsi tematycznej pomysły są nieco dziwniejsze. Kilka przykładów:
Mała, peryferyjna, wieś Armschlag w Austrii ożywiła się społecznie i gospodarczo dzięki specjalizacji w uprawie maku i jego wielokierunkowym wykorzystaniu.  
Szansą rozwoju Sierakowa Sławieńskiego (zachodniopomorskie) jest zabawa w hobbitów.
Wylatowo (kujawsko – pomorskie) stało się znane w Polsce i w świecie dzięki kręgom wygniecionym w zbożu. Twierdzi się, że zrobili je kosmici. Stąd pomysł, aby zarabiać na wszystkim, co związane z UFO.  
Wieś Bovenistier w Belgii odniosła sukces dzięki nazwaniu się wioską chleba i zajęciu się nim na wiele różnych sposobów.

 

Tworzenie wsi tematycznej nie jest celem samym w sobie. Chodzi o coś więcej. Budując taką wieś lub coś na jej kształt, zaczynamy inaczej myśleć o sobie, o swojej rodzinie, sąsiadach, o miejscu, w którym mieszkamy. Zmieniamy okulary, przez które patrzyliśmy na świat, jak zaklęci w kamień rycerze budzimy się z uśpienia. Okazuje się, że możemy mieć marzenia, że mamy wiedzę, że potrafimy, że nie wszystko zależy od kogoś z Warszawy, gminy, województwa, że nie musimy czekać na inwestora, na urzędy pracy, na pieniądze z Unii Europejskiej. Nagle okazuje się, że potrafimy marzyć, współpracować, uczyć się, a nasza wieś staje się dobrym miejscem. Pojawiają się nowe możliwości, których przedtem nie widzieliśmy, nie przeczuwaliśmy.
* Wacław Idziak - doktor socjologii, członek Międzynarodowego Stowarzyszenia Innowatorów Społecznych „Ashoka”, członek zarządu Sekcji Polskiej Europejskiego Ruchu Odnowy Wsi i Małych Miast ECOVAST, pracownik naukowy Politechniki Koszalińskiej i Uniwersytetu Szczecińskiego, prowadzi badania związane z tworzeniem wsi tematycznych, autor wielu publikacji na ten temat.


Przykłady wiosek tematycznych w Polsce i na świecie
Pierwsze polskie wioski tematyczne powstały w województwie zachodniopomorskim.
•    Województwo opolskie
o    Kuniów w gminie Kluczbork – wieś agroturystyczna – rowerowy szlak drewnianych kościołów, przejazdy drezyną
o    Chudoba w gminie Lasowice Wielkie – Wioska Dekarzy
o    Maciejów w gminie Kluczbork – Miodowa Kraina
o    Borkowice –„Drewno naszym bogactwem”
o    Markotów – Wieś Motyli
•    Województwo kujawsko-pomorskie
o    Wylatowo – tematyka związana z zagadnieniami dotyczącymi UFO (kosmici, kręgi w zbożu)
o    Adamkowo – Ptasia Wioska - położona na skraju Krajny i Borów Tucholskich. Oferuje przydrożne Muzeum Ptaka (rzeźby ludowe i abstrakcyjne), Aleję Klonową im. Leona Wyczółkowskiego, ornitologiczną ścieżkę edukacyjną, trasę Nordic Walking oraz plenery i warsztaty malarskie.
•    Województwo łódzkie
o    Stara Wieś - Wioska Karate "Dojo – Stara Wieś"
o    Domaniew - Wioska Artystyczna
•    Województwo świętokrzyskie
o    Bałtów – główną atrakcją Bałtowa jest park dinozaurów oraz szlaki tematyczne. Oferta wioski uzupełniona jest o dodatkowe atrakcje, jak np. spływ tratwą, kajakami, stadnina koni, korty tenisowe i baseny, ale także stok narciarski.
•    Województwo podlaskie
o    Ruda – gmina Krypno – Wioska Chleba z Przygodą
o    Krypno – Przysiółek Pacowa Chata
o    Góra – gmina Krypno – Rybia Góra
o    Czarna Wieś Kościelna – gmina Czarna Białostocka – Wieś Ducha Puszczy
o    Obrubniki – gmina Dobrzyniewo Duże – Kraina Słowian
o    Janowszczyzna koło Sokółki – wieś z tradycjami
o    Dzięciołówka koło Korycina – Wioska Tematyczna Truskawkowa

•    Województwo pomorskie
o    Karwno - powiat bytowski - Wioska Fantazji
•    Województwo warmińsko-mazurskie
o    Suchacz - powiat elbląski - Wioska Kaperska
o    Pogrodzie - powiat elbląski - Wioska Dzieci
o    Kadyny - powiat elbląski – Wioska Cesarska
•    Województwo zachodniopomorskie
o    Dąbrowa – Wioska Zdrowego Życia
o    Iwięcino – Wioska Końca Świata
o    Paproty – Wioska Labiryntów i Źródeł
o    Podgórki – Wioska Baśni i Zabawy – tematyka związana z bajkami i rowerami (zajęcia teatralne, warsztat rowerowy)
o    Sierakowo Sławieńskie – Wioska Hobbitów – działalność związana z twórczością Tolkiena
•     Niemcy
o    Bröbberow – Meklemburgia-Pomorze Przednie – motyw przewodni stanowią wszelkie oblicza kultury meklemburskiej
o    Nattenheim – Powiat Bitburg-Prüm – wioska czarownic
o    Ingenried – Górna Bawaria – wieś związana z energią słoneczną, panuje tu duch odnawialnej energii
o    Malzhausen – w gminie Langenmosen – Górna Bawaria – wioska tematycznie związana z krowami, kulinarne i rozrywkowe weekendy country, ścieżka historyczna wołów
•     Austria
o    Krummnußbaum – Dolna Austria – powiat Melk – wioska związana tematycznie z orzechem
o    Purgstall – wioska tematycznie związana z książką